Sunday, April 16, 2006

MNYONGE MYONGENI LAKINI HAKI YAKE MPENI,UCHUMI WA TANZANIA UNAONEKANA KUKUA CHINI YA AWAMU YA TATU

Kila mtu anayo haki ya kutoa maoni yake juu ya utawala wa rais Mkapa 1995-2005 hususan juu ya uchumi wa Tanzania, lakini itakuwa siyo kumtendea haki na ni kupotosha umma kudai kuwa maendeleo ya Tanzania yanarudi nyuma.

Tunaweza kutofautiana ni kwa kiasa gani uchumi wa Tanzania umekua au ni kwa kasi gani ulitakiwa kukua lakini hiyo haiondoi ukweli kuwa rais Mkapa anastahili pongezi kwa kuupa mwelekeo uchumi wa Tanzania.

Makala nyingi zimeandikwa zikichambua uchumi wa Tanzania chini ya awamu ya tatu ni maoni yangu kuwa tujenge tabia ya kuheshimu na kukubaliana ya vitu vyenye hoja za kitalaamu,kila taaluma ina umuhimu wake katika jamii,mwanatheolojia anapotoa hoja za kitaalamu ni vyema kama huna hoja yenye msingi wa kitalaamu ukaa kimya vivyo hivyo mwanahistoria akitoa uchambuzi kwa msingi wa kitaaluma ni vyeme ukatoa hoja za kitaaluma iedha kumuunga mkono au kumpinga vivyo hivyo kwa mwanauchumi, haipendezi na haikubaliki kukataa au kubeza kitu eti kwa kuwa akili au uhelewa wako haukubaliani nacho bila kuwa na msingi wa kitaaluma.

Katika uchumi kuna aina mbili kuu za kuanaglia uchumi wa nchi, kwanza ni uchumi mpana (macro economy) na pili ni uchumi mdogo (micro economy) si sahii kukataa kuwa uchumi haujakuwa eti kwa kuwa uchumi mpana haujaendana kwa kiwango sawa na uchumi mdogo.

Kwanini uchumi wa Tanzania umekuwa?ni kwa sababu nyingi kwa ajili ya makala hii zitatajwa chache tu zifuatazo:

Kwanza kushuka kwa mfumuko wa bei(inflation) kutoka asimia therathin na sita(36%) mwaka 1992 mpaka asilimia 4.8 mwaka 2005,tunaweza kutofautiana kuwa kiwango hicho hakitoshi au si kweli kuwa mfumuko wa bei umeshuka kiasi hicho au bidhaa na huduma zinazotumika kupima mfumuko wa bei si sahii n.k hayo ni maswala ya mjadala ukweli unabaki pale pale kuwa kushusha mfumoko wa bei kutoka katika tarakimu mbili(two digit) mwaka 1995 mpaka tarakimu moja (single digit) 2005 ni jambo zuri kiuchumi kwa mwananchi wa kawaida na kwa mwekezaji wa ndani na nje ya nchi, kwa kuwa mfumuko ukiwa juu maana yake ni kuwa pesa nyingi zinanunua vitu vichache sokoni, hakuna kigezo chochote kinachoweza kubeza ushushaji wa mfummuko wa bei kiasi hiki cha asilimia 5,hongera rais Mkapa kwa hili uongozi wako 1995-2005 unaiacha nchi ikiwa na kiwango kizuri sana cha mfumoko wa bei.

Pili ni kukua kwa uchumi kwa asimia6.8 mwaka 2005 ikilinganishwa na ukuaji wa uchumi wa asilimia3.6 mwaka 1995, kiwango hiki ni kizuri na kinaridhisha na kutia moyo ikilinganishwa na ilivyo kuwa miaka 1990s japo kuwa inatakiwa kazi kubwa ifanyike ili uchumi ukuwe kwa asilimia 8 mpaka kumi kwa muda wa miaka kumi ili matunda hayo yaweze kuonekana moja kwa moja kwa mwanachi wa kawaida,pamoja na hayo hiyo haiondio ukweli kuwa ni mafanikio ya utawala wa rais Mkapa kuuwezesha uchumi kukua kwa asilimia 6.8 ikizingatia kuwa mmoja wapo wa nchi zenye uchumi unaokua kwa kasi duniani ni China ambayo kiwango chake ni asilimia 8.2.

Tatu kuongezeka kwa makusanyo ya ndani kutoka pesa za kitanzania 25 bilioni mwaka 1995 mpaka wastani wa bilioni 150 kwa mwaka 2005, nini maana yake kwa mwananchi wa kawaida? Kwanza ni kuiwezesha serikali kuwa na uhakika wa kulipia gharama zake pasipo kukopa kwenye vyombo vya fedha vya ndani na kuwezesha vyombo hivyo badala ya kuikopesha serikali pesa hizo zinaweza kukopwa na wananchi na makampuni ya ndani ya nchi na hivyo kuongeza ukuaji wa uchumi wa nchi,pili kuiwezesha serikali kuwa na uwezo wa kulipia gharama za mishahara ya watumishi wake kwa wakati husika, nini maana yake kwa mwananchi wa kawaida? Ni kuwa watumishi kama vile walimu,jeshi,polisi, mahakimu,mabwana na mabibi shamba,madakitari n.k wana uhakika wa kupata malipo yao kwa muda na kuwawezesha kutoa huduma zao kwa mwananchi,tatu serikali imeweza kupunguza deni lake la ndani ambapo makampuni mbali mbali ya ndani yaliyokuwa yanaidai kwa muda mrefu yamelipwa na ivyo kuongeza mzunguko wa fedha ndani ya nchi kwani makampuni hayo uzitumia fedha kulipia huduma zilizopatika hapa nchini kama vile mishahara, malighafi n.k si hivyo tu hivi makampuni yanayotoa huduma kwa serikali yana uhakika wa kulipwa pesa zao ambapo ulipwaji huo unasambaa(multiplier effect).

Nne serikali imeweza kutenga shilingi za kitanzania kwa mwezi bilioni1.8 kwa ujenzi wa barabara kutoka makusanyo ya ndani, haitaji kuwa mchumi wa kiwango cha juu ili kutambua umuhimu wa barabara katika maendeleo ya nchi ,inashangaza sana mtu anapobeza ujenzi wa barabara kwa madai kuwa zinanufaisha wenye mitaji na magari! Umuhimu wa miundo mbinu kama hiyo ipo wazi kwani uwawezesha wananchi kusafirisha budhaa na wao wenyewe kutoka sehemu moja kwenda nyingine kwa urahisi na gharama ndogo, mfano kutokana na kukamilika kwa barabara ya Kyaka mpaka Mtukula(japokuwa najua haikujengwa kwa pesa za ndani) kwanza kumefanya nauri kutoka Kyaka mpaka Bukoba mjini ishuke kutoka shilingi 2000 mwaka 1997 mpaka shilingi1500 mwaka 2005, pili muda unaotumika kwa mwananchi kutoka Kyaka mpaka Bukoba mjini kwa hivi sasa mwananchi anatumia saa moja tu kwenda na kurudi na usafiri wa mabasi na gari ndogo upo wakati wote ikilinganisha na adha na shida ya mwaka 1985 ambapo ilimurazimu mwananchi wa Kyaka kuamuka alfajiri saa kumi au tisa ili kuwahi basi lililojulikana kama’’komputa’’ na ukilikosa kwa kukuta limejaa hakuna basi tena labda udandie malori ya mizigo hivyo ilimchukua mwananchi siyo chini ya masaa 16 kwanda na kurudi tena kwa kubahatisha sana , pia barabara za kawaida za vijijini(feeder road)zimejengwa kutoka Kyaka mpaka Kilimilile hii ni mpya haikuwepo kabisa hivi sasa kuna usafiri wa Bukoba mjini mpaka Kilimilile pia barabara ya Mwisa mpaka Mabale hizi zote zimejengwa katika awamu ya Mkapa kwa mpango wa wa TASAF kwa ujumula barabara za rami zenye urefu wa kilometa 4700 na za kawaida kilomita 80,000 zimeshajengwa nchi nzima mpaka hivi sasa, sasa hii si faida kwa mwananchi wa kawaida nenda Kyaka umuulize mwananchi umuhimu wa barabara hiyo kama atakwambia kuwa haoni faida yake, kwa kukaa Dar es salaam na kuandika kuwa barabara zinamnufahisha mwekezaji na wenye mitaji ni uandishi wa ajabu sana nchi hii unaojitokeza wa kutokuona jambo lolote zuri eti kwa sababu wewe binafsi haunufaiki au kwa kuwa limefanywa na serikali ambayo hauiungi mkono!

Nne bajeti ya huduma za jamii kutoka asilimia4.6 mwaka1999/2000 mpaka asilimia 8.3 mwaka2004/5,bajeti ya maendeleo(development budget) kutoka 0.5mwaka 1999/2000 mpaka 3.5 asilimia mwaka 2004/5 hayo yote yamefanyika katika utawala wa rais Mkapa na yanaoneka kwa mwananchi wa kawaida,

Inaposemwa maendeleo ya Tanzania yanarudi nyuma nashindwa kuelewa ni vigezo gani vinatumika? Mfano vvyuo vikuu na vile vinavyotoa elimu ya juu vimeongezeka kutoka 23 mwaka 1995 na kufikia 43 mwaka 2005 sambamba na uongezekaji wa wanavyuo kutoka wanavyuo 14,076 mwaka 1995 mpaka mwanavyuo 48,236 mwaka 2005 likiwa ni ongezeko la asilimia 250,

Tano ongezeko la vitega uchumi kutoka nje (FDI) vyenye thamani ya dola za kimarekani 50.2 milioni mwaka1995 mpaka milioni 250 dola za kimarekani mwaka 2004,pia vitega uchumi vya ndani ukujumulisha na vya nje vilivyoandikishwa ‘’Tanzania Investment Center’’(TIC) kwa miaka kumi yaani 1995 mpaka 2005 ni miradi ipatayo 2527 iliyozarisha nafasi za kazi zipatazo 500,000.pia ubinafishaji ambao baadhi ya wachambuzi wamekuwa wanaulalamikia umeweza kuokoa kiasi cha pesa za kitanzania bilioni 100 kwa mwaka zilizokuwa zinatolewa kama rudhuku kwa mashirika ya umma,ukiachilia mbali ya faida ya kodi,nafasi za ajira,teknolojia mpya ,mitaji n,k iliyoambatana na ubinafishaji,mfano halisi kutoka huko Kyaka kiwanda cha sukari cha Kagera ambacho kilishafungwa lakini kutokana na ubinafishaji kimeweza kuanza uzarishaji upya na kulete ajira kwa mkoa wa Kagera na mikoa jirani na kwa hivi sasa kina mpango wa kujitanua na kujenga kiwanda kipya baada ya kupata eneo jingine la Kitengule.

Sita ongezeko la akiba ya fedha za kigeni za kuweza kuagiza bidhaa nje kwa kipindi cha miezi tisa mwaka 2005 ukilinganisha na mwaka 1995 ambapo akiba ilikuwa ya kuweza kuagiza miezi miwili,fedha hizo utumika kuagiza mahitaji mbalimbali kutoka nje kwani hakuna nchi yoyote duniani inayoweza kujitosheleza kwa mahitaji yake yote ya ndani.

Saba kiwango cha umasikini kimeanza kushuka kutoka asilimia 38.6 mwaka 1991/92 mpaka asilimia 35.7 mwaka 2000/1 na wale wanaoishi katika umaskini uliokithiri kutoka asilimia 21.6 mwaka 1991/2 mpaka asilimia 18.7,hayo ni baadhi ya mafanikio ya rais B.W.Mkapa kwa uongozi wake wa miaka 10 ,kuondoa umasikini ni mchakato edelevu ambao hautamalizwa na kizazi kimoja bali ni juu yetu sisi wananchi na viongozi watakaochaguliwa katika uchaguzi wa tarehe 14 Disemba kuongeza kasi ya maendeleo hatimaye umaskini uwe ni historia Myonge mnongeni lakini haki yake mpeni ‘’Bravo’’ rais Benjamin William Mkapa
Makala hii ilitoka katika gazeti la Tanzania daima mwaka jana,imeandaliwa na Innocent M.Kahwa

0 Comments:

Post a Comment

<< Home